Pelgrimspad deel 1 · Etappe 12 van 12
Distelberg – 's-Hertogenbosch
De laatste dag is de kortste, en hij loopt precies de goede kant op: van de Brabantse buurtschappen naar de stad. Via Loveren en Cromvoirt schuif je langs de rand van Vught het Bossche Broek in, en dan komt de Sint-Jan boven het gras uit. Aan het eind wacht de Zoete Lieve Vrouw, de reden dat deze route hier eindigt.
- Afstand
- 12,1 km
- Wandeltijd
- ±3 u
- Start
- Distelberg
- Einde
- 's-Hertogenbosch
Etappe 12 van 12
De etappe op de kaart
De rest van Pelgrimspad deel 1 zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
Cromvoirt ontstond op de overgang van de hoge zandgronden naar het lage beekdal, een straatdorp dat lang van gemengde boerenbedrijven leefde. De negentiende-eeuwse Sint-Lambertuskerk is het herkenningspunt in het lint. Voorbij het dorp zakt het landschap merkbaar weg: de zandruggen houden op en het water neemt het over. Het slotstuk van deze pelgrimage loopt dus letterlijk bergaf.
Het Bossche Broek ligt als een groene lap tegen de zuidkant van 's-Hertogenbosch aan: honderden hectares beemden in het dal van de Dommel, Natura 2000-gebied, met grutto's, kieviten en watersnippen. Eeuwenlang was dit moeras de zuidelijke verdediging van de stad, tot Frederik Hendrik het bij het beleg van 1629 liet leegpompen en zijn troepen alsnog tot aan de wal kwamen. Dat de stad hier na de oorlog niet overheen is gebouwd, is te danken aan natuurbeschermers en aan een raadsbesluit uit de jaren vijftig. Vanaf de dijk zie je de kathedraal boven de weilanden uitsteken, en de rest van de wandeling loop je ernaartoe.
De Sint-Janskathedraal werd gebouwd tussen 1220 en 1530 en geldt als een hoogtepunt van de Brabantse gotiek; op de dubbele rijen luchtbogen zitten tientallen gebeeldhouwde figuren, de luchtboogruiters, die je in Nederland verder nergens zo ziet. Binnen staat in de Mariakapel de Zoete Lieve Vrouw, een eiken beeld uit omstreeks 1300. Na de val van de stad in 1629 werd het door karmelieten naar Antwerpen en Brussel gebracht; pas in 1853 keerde het terug, en sindsdien branden er elk jaar honderdduizenden kaarsen bij. Wat in Amsterdam bij het Mirakel begon eindigt hier, in de stad waar ook Jheronimus Bosch werd geboren en waar hij in 1516 bij deze kerk werd begraven.
-
Loveren
Buurtschap in het westen van de gemeente Vught, tussen Cromvoirt en de IJzeren Man. Een rustig begin van de laatste dag.
-
Cromvoirt
Straatdorp op de rand van zand en beekdal, met de negentiende-eeuwse Sint-Lambertuskerk als baken in het lint.
-
Bossche Broek
Honderden hectares nat grasland in het Dommeldal, pal tegen de stad. Ooit de verdediging van 's-Hertogenbosch, nu Natura 2000-gebied met weidevogels.
-
Sint-Janskathedraal
Het eindpunt: laatgotisch, gebouwd tussen 1220 en 1530, met luchtboogruiters op de luchtbogen en de Zoete Lieve Vrouw in de Mariakapel.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Distelberg is met openbaar vervoer lastig te bereiken: kom je met de trein, reis dan vanuit 's-Hertogenbosch met een streekbus richting Cromvoirt of Helvoirt en loop het laatste stuk. Terug is eenvoudig, want station 's-Hertogenbosch ligt op loopafstand van de Sint-Jan.
Eten & drinken
Onderweg is er weinig: Cromvoirt is klein en het Bossche Broek heeft niets. De binnenstad van Den Bosch maakt dat direct achter de kathedraal ruimschoots goed.
Terrein
Zand- en bospaden aan het begin, daarna dijkjes en graspaden door het Broek en ten slotte straatwerk. Vlak, goed te lopen, en je hebt de kathedraal het laatste stuk vrijwel steeds voor je.