Pelgrimspad deel 1 · Etappe 9 van 12
Wilhelminasluis – Nederhemert
Bij de Wilhelminasluis steek je over naar Gelderland en loop je de Bommelerwaard in, het rivierland tussen Waal, Maas en Afgedamde Maas. Je volgt de dijk langs Brakel en Zuilichem en zakt daarna het binnenland in, tussen de boomgaarden door naar Nederhemert.
- Afstand
- 18,6 km
- Wandeltijd
- ±4½ u
- Start
- Wilhelminasluis
- Einde
- Nederhemert
Etappe 9 van 12
De etappe op de kaart
De rest van Pelgrimspad deel 1 zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
De Wilhelminasluis hoort bij een van de grootste ingrepen die dit landschap ooit onderging: rond de eeuwwisseling van 1900 werd de Maas bij Andel afgedamd en kreeg de rivier via de Bergsche Maas een nieuwe weg naar zee. Wat overbleef is de Afgedamde Maas, een stille rivierarm die eeuwenlang de hoofdstroom was. Bij Poederoijensehoek wordt er water uit die arm gehaald voor de drinkwatervoorziening. Je loopt hier dus langs een rivier die is stilgezet maar nog altijd werk doet.
Brakel ligt waar de Afgedamde Maas en de Waal elkaar naderen. In het Brakelse Bos liggen de resten van het oude kasteel, de kerk stamt uit de late middeleeuwen, en aan de rivierkant herinnert de Batterij onder Brakel aan de tijd dat elke doorgang verdedigd moest worden. Verderop volgt Zuilichem, een dijkdorp op een oude oeverwal. Constantijn Huygens was hier vanaf 1630 heer van Zuilichem; de dichter en diplomaat droeg de naam van dit dorp de rest van zijn leven met zich mee.
Na Zuilichem laat je de grote rivier achter je en trek je het binnenland van de waard in, langs Aalst en Delwijnen. Dit is fruitland: boomgaarden, kassen en overal kleine dijken die laten zien hoe vaak het water hier de baas was. De watersnood van 1861 heeft de streek getekend, en in 1995 werd de hele Bommelerwaard nog geëvacueerd. Aan het eind van de dag kom je uit bij Nederhemert, met aan de overkant van het water het kasteel op zijn eiland.
-
Poederoijensehoek
Hier wordt water uit de Afgedamde Maas gehaald voor de drinkwatervoorziening. Een onverwacht nuttige plek in een verder stil stuk rivierland.
-
Brakel
Dorp bij de samenvloeiing van Afgedamde Maas en Waal, met kasteelresten in het Brakelse Bos en een laatmiddeleeuwse kerk.
-
Zuilichem
Dijkdorp aan de Waal, waarvan Constantijn Huygens vanaf 1630 heer was. Vanaf de dijk kijk je over de uiterwaarden naar de overkant.
-
Delwijnen
Klein binnendorp van de Bommelerwaard, omringd door boomgaarden. Vanaf hier is het niet ver meer naar de Afgedamde Maas.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Deze etappe is busland van begin tot eind: geen station aan de route, en in de dorpen rijdt er buiten de spits en op zondag weinig. Kijk de verbindingen vooraf na en houd er rekening mee dat je naar een grotere halte moet lopen.
Eten & drinken
Brakel en Zuilichem zijn de grootste plaatsen onderweg; daarbuiten is het aanbod wisselend en soms afwezig. Vul aan zodra je de kans krijgt en neem voldoende water mee.
Terrein
Dijkpaden en landwegen, veel asfalt en klinkers, vlak van begin tot eind. Op de dijk sta je vol in de wind en de zon; tussen de boomgaarden is het beschutter.