Romeinse Limespad · Etappe 17 van 18
Nijmegen – Berg en Dal
De kortste etappe, en meteen de steilste. Vanuit de stad klim je de stuwwal op, over de Hunnerberg waar het Tiende Legioen zijn vesting had, en verder het bos in tot je boven op de Duivelsberg staat, met de Duitse grens vlak naast je. Berg en Dal ligt dan nog een paar bochten verderop.
- Afstand
- 11,7 km
- Wandeltijd
- ±3 u
- Start
- Nijmegen
- Einde
- Berg en Dal
Etappe 17 van 18
De etappe op de kaart
De rest van Romeinse Limespad zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
De Hunnerberg is de stuwwalrand langs de Waal, en daarmee de logische plek voor een leger. Na de Bataafse Opstand streek Legio X Gemina hier neer, eerst in een houten kamp, later in steen. De vesting besloeg tientallen hectares en bood plaats aan duizenden soldaten, die allemaal dagelijks water nodig hadden. In het begin van de tweede eeuw vertrok het legioen naar het oosten van het rijk, en boven de grond is er nu vooral woonwijk te zien.
Dat water kwam van hoger op de heuvelrug. Vanaf de hoogte bij Berg en Dal liep een Romeins aquaduct naar het legerkamp, en het opvallende is dat je er nog doorheen loopt: in het bos tussen Nijmegen, Heilig Landstichting en Berg en Dal liggen dalen en wallen die te recht zijn om natuurlijk te zijn. Ze zijn met de hand uitgegraven. Die sporen zijn beschermd als rijksmonument, en ze horen bij de Neder-Germaanse Limes die in 2021 op de werelderfgoedlijst kwam.
Daarna is het vooral bos en klimmen. De Duivelsberg, in het Duits Wylerberg, is ruim zeventig meter hoog en bestaat uit ongeveer honderd hectare loofbos met opvallend veel tamme kastanjes. De heuvel lag lange tijd in Duitsland: in 1949 werd hij met andere kleine grensgebieden bij Nederland gevoegd, en anders dan de rest werd hij in 1963 niet teruggegeven. Berg en Dal zelf ligt tussen de tachtig en negentig meter boven NAP en ontstond in de achttiende eeuw uit een herberg aan de Oude Kleefsebaan, waarna het in de negentiende eeuw uitgroeide tot een dorp van villa's en hotelgasten die voor het uitzicht kwamen.
-
Hunnerberg
De hoogte boven de Waal waar het Tiende Legioen zijn vesting bouwde. Bovengronds is er niets van over, maar de ligging verklaart zichzelf.
-
Sporen van het aquaduct
In het bos richting Berg en Dal lopen dalen en wallen die te kaarsrecht zijn voor natuur: resten van de Romeinse waterleiding naar het legerkamp, beschermd als rijksmonument.
-
Duivelsberg
Ruim zeventig meter, met loofbos vol tamme kastanjes en uitzicht tot ver in het Duitse achterland. De heuvel kwam in 1949 bij Nederland en bleef dat.
-
Berg en Dal
Een stuwwaldorp dat bij een herberg begon en in de negentiende eeuw van het uitzicht ging leven. Op tachtig tot negentig meter hoogte het luchtigste eindpunt van de route.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Nijmegen heeft een groot station; vanaf daar is het Keizer Traianusplein een korte wandeling of één bushalte. Berg en Dal heeft geen station, maar wel een goede busverbinding met Nijmegen, die doorloopt richting de Duitse grens.
Eten & drinken
Sla in Nijmegen in, want zodra je het bos in gaat is er niets meer tot het eind. Berg en Dal is een toeristendorp en heeft winkels en terrassen, dus de aankomst is comfortabel.
Terrein
De zwaarste hoogtemeters van de hele route, geconcentreerd in een korte dag: bospaden, wortels, zand en steile stukken die na regen glad zijn. Reken op meer tijd dan de afstand suggereert. Op de Duivelsberg loop je zo dicht langs de grens dat je telefoon op een Duits netwerk kan overspringen, dus let op je roaming.