Romeinse Limespad · Etappe 5 van 18
Zwammerdam – Driebruggen
Op deze etappe laat je de rivier los. Achter Bodegraven draai je het veen in, over kades en tiendwegen die eeuwen geleden zijn opgeworpen om droge voeten te houden. Wat volgt is het Groene Hart op zijn kalmst: koeien, sloten en een enkele boerderij aan de horizon.
- Afstand
- 17,5 km
- Wandeltijd
- ±4½ u
- Start
- Zwammerdam
- Einde
- Driebruggen
Etappe 5 van 18
De etappe op de kaart
De rest van Romeinse Limespad zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
Bodegraven ligt aan de Oude Rijn en doet al eeuwen in kaas. Langs het water staan nog kaaspakhuizen, en bij de kerk herinnert een monument aan de kaasmarkt die hier generaties lang werd gehouden. Ook de Romeinen lieten iets achter: bij zandwinning kwam er een cavaleriehelm boven, en later een loden vloektablet met daarin de namen van een groep soldaten gekrast. Wie dat schreef, riep de goden aan om iets recht te zetten.
Achter het dorp begint het veenweidegebied. Vanaf ongeveer het jaar 1000 werd het veen hier ontgonnen in lange stroken haaks op een ontginningsas, met sloten ertussen, en op de veenkades kwamen wegen te liggen: de tiendwegen. Er zijn er in Nederland nog enkele tientallen over, de meeste aangelegd in de late middeleeuwen. Waar de naam vandaan komt weet niemand zeker: van de tienden, van het jagen van schuiten of van het griendhout waarmee de kades werden verstevigd.
Verderop kruis je de Wiericken, twee kaarsrechte vaarten tussen de Oude Rijn en de Hollandse IJssel. Ze werden in de late middeleeuwen gegraven door het waterschap van Woerden, dat zijn overtollige water niet langer via het verzande Katwijk kwijt kon en het daarom naar het zuiden leidde. Later kregen ze een tweede leven als inundatiekanaal in de Oude Hollandse Waterlinie. Driebruggen dankt zijn naam aan bruggen over de Dubbele Wiericke en is verder vooral een dorp van melkvee, weinig oude bebouwing en veel lucht.
-
Bodegraven
Kaasstad aan de Oude Rijn, met pakhuizen langs het water en een kaasmonument bij de kerk. Uit de Romeinse laag kwamen hier een cavaleriehelm en een vloektablet vol soldatennamen.
-
Tiendwegen en kades
Smalle wegen op oude veenkades, aangelegd in de tijd van de ontginningen. Je loopt letterlijk over het waterbeheer van de middeleeuwen.
-
De Wiericken
Twee gegraven vaarten die het water van de Rijn naar de Hollandse IJssel brengen. In de Oude Hollandse Waterlinie dienden ze om het land onder water te zetten.
-
Driebruggen
Een melkveedorp aan de Dubbele Wiericke, genoemd naar zijn bruggen. Rustig eindpunt, met de polder tot aan de rand van de bebouwing.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Zwammerdam bereik je met de bus vanaf station Alphen aan den Rijn. Driebruggen heeft geen station en de bus rijdt er beperkt, dus check je terugreis voordat je vertrekt; wie flexibel is, kan doorlopen naar Woerden.
Eten & drinken
Bodegraven is de laatste plek met winkels en terrassen. Daarna wordt het leeg en in Driebruggen blijft het bij een dorpswinkel. Neem genoeg water mee, want schaduw is er nauwelijks.
Terrein
Vlak en open: kades, tiendwegen en smalle polderweggetjes, deels verhard en deels gras of halfverharding. Bij nat weer lopen de onverharde stukken zwaar, en er staat bijna altijd wind.