Romeinse Limespad · Etappe 4 van 18
Polder Westgeer – Zwammerdam
Van de stille polder naar de drukste plek van dit deel van de route: Alphen aan den Rijn. Onderweg passeer je Archeon, waar de Romeinse tijd is nagebouwd, en aan het eind sta je in Zwammerdam, waar in de jaren zeventig zes Romeinse schepen uit de oude rivierbodem werden getild.
- Afstand
- 16,9 km
- Wandeltijd
- ±4 u
- Start
- Polder Westgeer
- Einde
- Zwammerdam
Etappe 4 van 18
De etappe op de kaart
De rest van Romeinse Limespad zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
Archeon ging in de jaren negentig open: prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen naast elkaar, met nagebouwde huizen en mensen die er wonen en werken alsof het de gewoonste zaak is. Voor deze route is vooral de scheepswerf interessant. Daar worden de schepen van Zwammerdam geconserveerd, die terugkeerden naar de streek waar ze gevonden zijn. Een bezoek kost makkelijk een halve dag, dus plan het los van de wandeling.
In Alphen aan den Rijn lag Albaniana, gebouwd in de eerste eeuw. Tijdens de Bataafse opstand ging het fort eraan; daarna werd het herbouwd en kreeg het in de tweede eeuw een stenen muur. Opgravingen aan het begin van deze eeuw legden barakken met houten vloeren en een badhuis bloot. Bovengronds zie je er niets van terug: je loopt gewoon door een stad met winkels, water en een station.
Even verderop aan de Rijn ligt Zwammerdam, in de boeken Nigrum Pullum. In de jaren zeventig werden hier zes schepen uit de dichtgeslibde rivierloop gehaald: vrachtschepen en boomstamkano's, plus een roer van meters lang. Ze lagen er omdat de Romeinen vrijwel alles over water aanvoerden. Graan, bouwhout en soldaten kwamen niet over de weg maar langs deze oever.
-
Archeon
Openluchtmuseum met nagebouwde huizen uit drie tijdvakken. In de Romeinse scheepswerf wordt aan de originele Zwammerdamschepen gewerkt.
-
Alphen aan den Rijn (Albaniana)
Onder de binnenstad ligt het castellum waar barakken en een badhuis werden opgegraven. De vondsten zelf staan in Leiden, in het Rijksmuseum van Oudheden.
-
De Oude Rijn richting Zwammerdam
Een rustig stuk oever waar de forten elkaar in Romeinse tijd om de paar kilometer opvolgden, met wachttorens ertussen. De limesweg liep hier vlak langs het water.
-
Zwammerdam (Nigrum Pullum)
Een dorp aan de rivier met een castellum in de bodem en zes opgegraven schepen op zijn naam. De rivierbocht waar ze in lagen, is nu gewoon land.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Het startpunt in de polder bereik je met de bus naar de Rijndijk tussen Leiden en Alphen. Halverwege loop je vlak langs station Alphen aan den Rijn, handig om de dag in tweeën te knippen of eerder te stoppen. Vanuit Zwammerdam brengt de bus je terug naar dat station.
Eten & drinken
Alphen aan den Rijn is de grootste plaats van dit deel van de route, met supermarkten, winkels en terrassen aan het water. Zwammerdam is een dorp, dus doe je inkopen in de stad.
Terrein
Vlak en afwisselend: polderpaden, dijkwegen langs de Rijn en een flink stuk stoep en straat door Alphen. Grotendeels verhard en het hele jaar goed te lopen.