Romeinse Limespad · Etappe 18 van 18
Berg en Dal – Millingen aan de Rijn
De slotetappe keert alles om: van de hoogste punten van de route daal je af naar het vlakste land dat er is. De Ooijpolder is water, riet en lucht, met rivierarmen die er al eeuwen liggen. En dan, bij Millingen, waar de rivier Nederland binnenkomt, houdt het pad op.
- Afstand
- 16,8 km
- Wandeltijd
- ±4 u
- Start
- Berg en Dal
- Einde
- Millingen aan de Rijn
Etappe 18 van 18
De etappe op de kaart
De rest van Romeinse Limespad zie je in lichtere kleur als context.
Onderweg
De afdaling van de stuwwal is de laatste hoogtemeter van de hele route, en daarna ligt de Ooijpolder als een tafel voor je: duizenden hectares tussen de Waal en de Duitse grens. Pas in de late middeleeuwen werd het gebied bedijkt en werd wonen er echt mogelijk; de dorpjes Ooij, Persingen en Erlecom zijn klein gebleven. Wat je onderweg voortdurend ziet zijn de oude rivierarmen en wielen, gaten en geulen die het water zelf heeft achtergelaten. Ze staan er nu stil bij, vol riet.
De polder hoort bij het Natura 2000-gebied Gelderse Poort, en dat merk je aan wat er rondloopt en overvliegt. Konikpaarden en Galloway-runderen houden het terrein open, er leven bevers, en in de rietvelden zitten soorten als de roerdomp en de grote karekiet. Verderop kom je in de Millingerwaard, honderden hectares moeras, ruigte en ooibos die sinds de jaren negentig grotendeels hun gang mogen gaan. In de binnenbocht van de Waal ligt daar een van de weinige actieve rivierduinen van Nederland, waar het zand nog echt stuift.
Millingen aan de Rijn is het eind. De naam is strikt genomen een kwestie: het water waaraan je hier loopt heet officieel het Bijlandsch Kanaal, dat vanaf de Duitse grens komt en zich verderop splitst in de Waal en het Pannerdensch Kanaal. Hier stroomt de Rijn Nederland binnen en hier eindigt het Romeinse Limespad, terwijl de grens zelf gewoon doorliep, Duitsland in, richting Xanten en Keulen. Van de duinen bij Katwijk tot deze dijk heb je hem nu in zijn geheel gelopen.
-
Van de stuwwal de polder in
De laatste afdaling van de route, en meteen een compleet ander landschap. Onderaan verdwijnt elk hoogteverschil en zie je kilometers ver.
-
Strangen en wielen van de Ooijpolder
Oude rivierarmen en doorbraakkolken die het water zelf achterliet, nu stille plassen met riet. Konikpaarden en Galloways houden de oevers open.
-
Millingerwaard
Honderden hectares ooibos, moeras en ruigte langs de Waal, met een van de laatste actieve rivierduinen van het land. Alleen te voet en per fiets bereikbaar.
-
Millingen aan de Rijn
Het eindpunt, aan het water dat officieel het Bijlandsch Kanaal heet en zich verderop splitst in Waal en Pannerdensch Kanaal. Verder oostwaarts ligt Duitsland, en liep de limes gewoon door.
Praktisch
Aanreis & terugreis
Berg en Dal bereik je met de bus vanuit Nijmegen. Millingen is ook busland: er rijdt een lijn terug naar Nijmegen, maar dat is er één, dus kijk de vertrektijden na voordat je aan de laatste kilometers begint. Wie het feestelijk wil houden, plant de aankomst ruim voor de laatste bus.
Eten & drinken
Berg en Dal en Millingen hebben allebei voorzieningen, maar daartussen ligt open polder waar je nauwelijks iets tegenkomt. Neem water en iets te eten mee. Schaduw is er op dit traject bijna niet, dus op warme dagen telt dat dubbel.
Terrein
Eerst de afdaling van de stuwwal, daarna volledig vlak: dijken, gras- en kleipaden. De wind vanaf de rivier is hier de bepalende factor, meer dan het profiel. Bij hoogwater kunnen paden in de uiterwaarden onder water staan en volg je de dijk.